guillaume apollinaire

ali teoman'ın güzel bir yazısı kendisi hakkında:

Guillaume Apollinaire, yazın dünyasında derin izler bırakmış olan
Alcools ve Calligrammes gibi şiir kitaplarının yanı sıra, avangart
sanata eleştirileriyle destek vermesi ve Sürrealizm akımına isim
babalığı etmesiyle tanınır. Ne var ki heyhat! geçimini kalemiyle
kazanan diğer birçok yazar gibi o da zaman zaman sanatsal olmaktan çok
tecimsel kimi eğilimlere göz kırpmak zorunda kalmıştır. Parasal
kaygılarla, isimsiz olarak, 1907 yılında Les Onze mille verges (On Bir
Bin Kazık) ve 1911 yılında da Genç Bir Don Juan'ın Maceraları adlı
kitapları yayımlar.
Genç Bir Don Juan'ın Maceraları on beş yaşlarında bir yeniyetme olan
Roger'nin cinselliği keşfetmesini anlatır. Delikanlı, doğal olarak,
keşiflerine yakın çevresinden başlar. İlk deneği, kendisinden bir yaş
büyük kız kardeşidir. Birkaç çekingen adımdan sonra çabuk öğrenir ve
deneysel çalışmalarının kapsamını hızla genişletir. Üstün çabalar
sonucunda, büyük ablasını, teyzesini ve evdeki hizmetçi kızlardan
birini hamile bırakır. Bu arada, annesi hakkında hayallenmekten de
geri durmaz. Freudien çağrışımlar burada elbette kaçınılmaz bir
biçimde dayatırlar kendilerini. Neyse ki anlatının sonunda her şey
'tatlıya bağlanır', üç hamile dişi de kimse bir şeyin farkına
varmaksızın uygun birer kocayla başgöz edilirler, olay kazasız belasız
atlatılmış olur. Roger, kitabın sonunda şöyle der: "Daha başka
çocuklarımın olacağını da umut ediyorum ve bu arada vatanım için de
bir görevi yerine getiriyorum: ülkemin nüfusunu artırma görevi."
Bu tümce, yalnızca içeriği değil, aynı zamanda da biçemiyle, kitabın
eliptik bir özeti gibidir. Apollinaire burada Sade gibi eski
'üstat'larla ve aynı zamanda da elbette saf okuyucuyla dalgasını
geçmektedir. Sinsi bir bıyıkaltı tebessümle, tensel aşkı üreme
gereksinimine ve vatani bir göreve indirger. Toplumun ve özellikle de
kadınların ona öğrettiği budur. Cinsellik hayvani ve gülünçtür. Aşk
edimi, yalnızca etik değil, estetik açıdan da insani olanı aşar.
Aşırılıkları dolayısıyla gerçeküstü sınırları zorlayan bu anlatılarda
Apollinaire aslında acımasız kadın-erkek ilişkilerini eleştiriyor,
başarısızlıkla sonuçlanan kendi aşklarıyla alay ederek onlardan bir
anlamda intikam alıyordur.
Öte yandan, kendi çocukluğumuzu düşünmeye, cinsellik alanındaki
emeklemelerimizi anımsamaya çalıştığımızda, irkiliriz: Genç Bir Don
Juan'ın Maceraları'nda anlatınan türde deneyimler, bire bir olmamakla
birlikte, global olarak bizim açımızdan da daha az geçerli değildir.
'Masum' libido, ensest olan ve olmayan arasındaki ayrımı kavrayamaz;
bunun için toplumun normlarına gereksinimi vardır. Toplumsal
koşullanmalar tarafından dizginlenmeyen erkek, kardeşleriyle
çiftleşmekte herhangi bir beis görmeyen hayvanlar gibi, kendi kanından
olsun olmasın, çevresindeki bütün dişileri döllemek ister. Kafasındaki
tek düşünce, bu ilişkilerden maksimum hazzı devşirmek ve haremini
genişleterek dölünü olabildiğince yaymaktır. İçgüdü aklın önüne
geçmiştir. İnsan, sandığı kadar da 'insan' değildir belki; 'hayvan'ın
olsa olsa bir adım ötesindedir.
Satır aralarını dikkatli okursak, Apollinaire'in bu anlatıda çizdiği
'kadın' portresinin son derece mizojin bir resim olduğunu anlarız. Bu
şaşırtıcı değildir; Apollinaire bu çarpık portre aracılığıyla
yaşamında onu düşkırıklığına uğratmış olan bütün kadınlardan intikam
almaktadır. Kimbilir belki de gitgide tek bir kadın kimliğine
bürünmektedir bu kadınlar onun için. Ancak ödeşim bununla bitmez.
Erkekler de bu sinik eleştiriden paylarını alırlar. İlkin hem
anlatının başkarakteri, ama hem de -elbette zımnen- okuyucu, bu düzene
baş kaldırmadıkları, tam tersine, eyleyen ya da ağzının suyu aka aka
izleyen olarak bu düzenin bir parçası oldukları için bu suçluluktan
pay alırlar. Ancak daha da ötesi, genel anlamıyla insanı hedef alır bu
anlatıda Apollinaire: Erkek ya da kadın, ona göre 'insan' işte budur
-bu denli sığ, bu denli ilkel, bu denli gülünesi... Şairin hemen hemen
bir yüzyıl önce boşluğa fırlatmış olduğu ok, hedefi on ikiden
vurmuştur.
Vurmamış mıdır?

GENÇ BİR DON JUAN'IN MACERALARI
Guillaume Apollinaire
Çeviren: Reşit İmrahor
Cinsel
2009
101 sayfa, 9 TL.

ideogramlar üzerine kafa yormuş şair..

surrealizm kelimesini keşfeden ve her tarakta bezi olan fransız şair. aslen polonya'lıdır. kullandığı imgeler insanı çileden çıkarsa da şiir zevkinize level atlatır.

bir kahkaha gibi kırılır kadehim birden

uzun süre hafızama nakşolmuş aşağıdaki şiiri yazmıştır. kalbim tersssssss.
kalbim ters bir aleve benzer

Nihayet sen de bıkmış olursun bu eski dünyadan

Aşk korkusu tedirgin ediyor seni
Bir daha sevilmeyecekmişsin gibi
Eski zamanlarda yaşasaydın bir manastıra kapatırdın kendini
Oysa utanıyorsun şimdi Tanrıya dua etmeye bile
Gülüşün cehennem ateşidir çatırdayan
Yaşamın dibini parlatıyor kıvılcımları gülüşünün
Bugün bu kentte yürüyorsun
Adamlar ve kadınlar kan içinde
Bir ağrı yüreklerinde, yüreklerin yerine

Olan olmuştu ve hatırlandıkça sona erişi bu güzelliğin
Acı tekrarlanacaktı

Kopkoyu umutların alevleriyle çevrili Meryem sana baktı
Utanç verici bir hastalıktır artık aşk acı çektiren
Ölecek kadar hüzünlü yaşamayı gerektirecek kadar umut dolu
Yaşadın çılgın gibi ve boşa geçti zaman ve sana kalan bu kalın ağrı
Sert bir alkol gibi yaşamını içtin sen

Elveda yüreğim
Elveda
Boynu vurulmuş güneş

Gece gelsin saat çalsın

Günler geçiyor ben kalıyorum.

gerçeküstücülerin babası ve modern şiire katkıları hiç unutulmayacak şair..