(devam)
Serhat Işık (Öğrenci, 30)
‘Aynı ekip aslında ya...’
1. Mehmet Ağar sağcı.
2. Eskiler geliyor sadece aklıma, Mahir’ler... Türkiye’de şu anda solcu yok bence.
3. MHP’liler. Türk Solu. MHP’den farkı kalmayan CHP! Beyaz Türk, Sünni, Kemalist, aynı zamanda laik olduklarını iddia ediyorlar. Bir de Fatih Terim.
4. Dereceleri farklı. Aynı ekip aslında ya; milliyetçilik, faşizmin düşünce temelini oluşturuyor. Deniz Baykal, Tayyip Erdoğan.
5. Akın Birdal demokrat biri.
6. Turgut Özal liberaldi.

Emine Sarıçoban (Kostümcü, 25)
‘Solculuğun temeli de milliyetçiliktir’
1. Devlet Bahçeli.
2. Nihat Genç. İzmir ve İstanbul’daki Cumhuriyet mitinglerine gittim. Solcular Cumhuriyet mitinglerini savunamaz mı? Solculuğun temeli de milliyetçiliktir ve Nihat Genç de inanılmaz milliyetçi, dürüst, vatansever.
3. Muhsin Yazıcıoğlu. Abdullah Öcalan’ın da faşist olduğunu düşünüyorum. Terör sonuçta...
4. Kemal Kılıçdaroğlu. CHP demokrat, Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı, bağımsız Türkiye’yi temsil ediyor. Sağ ya da sol değil, halkın partisi. MHP’lilere milliyetçi deniyor. Hayatta en önemsediğim şey milliyetçilik benim. Kazım Koyuncu da vatansever bir adamdı.
5. İlhan Selçuk demokrat, Atatürkçü bir insan. Tek okuduğum gazete Cumhuriyet. Ergenekon’dan alındığında da çok kötü hissetmiştim kendimi; Türkiye’nin en önemli gazetesinin yazarına bu yapılmaz. Saygısızca, aşağılık bir davranış. Ergenekon tam bir fiyasko, yalan dolan.
6. Besim Tibuk. Liberallikten nefret ederim. Liboş işte, dengesiz. Bu ne rejim, bu ne lahana turşusu!

Sara Zakuto (Eczacı, 50)
‘Demokrat deyince Fahri Korutürk’
1. Aşırı sağcı mı? Sağcı mı? Tayyip Erdoğan.
2. Solcu lider var mı? Deniz Baykal belki. O da solculuk kavramını biraz geliştirdi, açtı doğrusu. CHP daha kapalı bir partiydi, artık daha geniş görüşle bakıyorlar dünyaya. Eskiden onlar için solcu biri başı açık, eğitimi olan biriyken şimdi partiye başı kapalı insanlar da alınıyor.
3. Faşist deyince kimse aklıma gelmiyor.
4. Devlet Bahçeli. Milliyetçiliğe şöyle bakıyorum: İnsanlara zarar vermeden, milli değerlerin korunması.
5. Demokrat eskiden vardı. Erdal İnönü demokrattı mesela. Fahri Korutürk aklıma geliyor. İlter Türkmen ve İsmail Cem’i de anabilirim.
6. Türkiye’de liberal var mı?

Sağdan soldan estarabim...
Murat Ertel (Müzisyen)
‘Aşık İhsani solcudur’
1. Keşke sağcılar, misal, Hüsamettin Cindoruk gibi olsalar...
2. Aşık İhsani sonradan solcu olarak ama 1960’tan bugüne solcu kalarak aramızdan ayrıldı.
3. Bence Recep Tayyip Erdoğan en yüce diktatör. Onun dikta ettiği oluyor. Bırakın Türkiye Cumhuriyeti’ni, kendi partisi içinde bile demokrasi yok.
4. Milliyetçiye örnek, kaderin anlamlı cilvesi sonucu Kahramanmaraş’ta ölen Muhsin Yazıcıoğlu.
5. Kemal Kılıçdaroğlu demokrat bir insan. ‘Gandi’ takma adı hoşuma gitti.
6. Zor... Liberal, ‘liboş’la özgür düşünce arasında çünkü. Özgür düşünce tarafından Türkan Saylan’ı anıyorum.

Bülent Somay (Yazar, akademisyen)
‘Liberal, irrasyonel olmalıdır’
1. Recep Tayyip Erdoğan, Turgut Özal, Süleyman Demirel ve Adnan Menderes. Bunlar ve bunların çevreleri. Ama bunların partilerindeki herkes de değil; Ertuğrul Günay’a, Adnan Kahveci’ye sağcı demem. Demokrat Parti’den AKP’ye gelene kadar, bu partilerin içinde bulunan her adama da sağcı denmez.
2. 1960 ve 1970 arasındaki gençlik hareketi üyelerinin hepsine solcu demek lazım. Komünist diye de ayrı bir kategori var kafamda fakat onların çoğu da komünist değildi. Solcuyu jakoben anlamında kullanıyorum; solcular biliyorsunuz, Fransız Konvansiyon Meclisi’nde sol tarafta oturanlar ya, onlar sonra jakoben oldu. Türkiye’de o anlamda solcu jakoben var. Bir de yeni moda başka bir jakoben türü var ki, CHP buna girer, onlar solcu da değil artık. Sadece jakoben.
3. Ökkeş Şendiller. Ama Muhsin Yazıcıoğlu değil. Neden? Yazıcıoğlu tabii ki zamanında faşist imiş. Hayatımda, bu kadar samimi bir şekilde pişmanlık ifade etmeye çalışıp da beceremeyen insan görmedim. Ölmeseydi belki de becerecekti.
Adam her fırsatta, ‘Ya biz onları yaptık, kötü de yaptık ama şimdi olayları kontrol edemiyoruz’ demeye çalıştı. Sivas olaylarına müdahale edip bir sürü insanın hayatını kurtardı bu adam. Ama onun partisinde Ökkeş Şendiller var ve açıkça faşist... Benim zamanımda adı ‘Komando Ökkeş’ti. Rasim Ozan Kütahyalı’yı pataklayan Mustafa Kayatuzu da faşist. MHP faşist mi? Alparslan Türkeş tabii ki faşistti. Devlet Bahçeli’yse faşistlikten gelip de faşist olmayan, radikal sağ bir çizgiye oturmaya çalışıyor.
4. Milliyetçi çok! Deniz Baykal ve bütün şürekâsı. İşçi Partisi. AKP, bal gibi de milliyetçi. Türkiye’de milliyetçi olmayan kim var dersen, herhalde gündüz vakti fenerle aramak gerekir.
5. Murat Belge; 1975’ten beri tanıyorum, demokrat olmak dışında herhangi bir şeyini görmedim! Çok zor bulurum başka bir isim. Demokrat lafını çok kullananlardan korkacaksın.
6. Liberal çok. Besim Tibuk; liberal, öyle bir yaratıktır! İrrasyonel olmalıdır. ‘Futbol maçlarından ofsayt kaldırılmalı’ gibi cümleleri kurabilmelidir. Akıldışı olmalıdır. Rasim Ozan Kütahyalı liberaldir. Demokratla liberali de karıştırmamak lazımdır.

Levent Yılmaz (Yazar, akademisyen)
‘Çoğunluk ve azınlık istibdadına karşı...’
1. Kimi insanların yönetmesi, kimilerinin de yönetilmesi gerektiğini düşünen ve uygulayandır. Recep Tayyip Erdoğan, Platon.
2. Dini, etnik aidiyeti, cinsiyeti, ten rengi, siyasal tercihi, parasızlığı, hastalığı, çocukluğu, zayıflığı ve her türden otoritesizliği yüzünden gadre ve haksızlığa uğrayanların, dışlananların yanında olandır. Yıldırım Türker, Hrant Dink.
3. Herkesin kendisi gibi düşünmesi gerektiğini düşünen ve bunu zorla kabul ettirmeye çalışandır. Cemil Çiçek, Platon.
4. Ait olduğunu düşündüğü topluluğun farazi değerlerinin, diğer topluluklarınkinden üstün olduğunu söyleyendir. Namık Kemal Zeybek, Hasan Celal Güzel.
5. Çoğunluk ve azınlık istibdadına karşı insanların şiddet ve silah kullanmadan haklarını savunmak üzere örgütlenmesini dileyendir. Murat Belge, Emel Kurma.
6. Ona da hak veren, buna da hak veren ve her seferinde en haklı olanın kendisi olduğunu düşünmek istemediğini söyleyip tam da bunu düşünendir. Ertuğrul Özkök.

Roni Margulies (Yazar, şair)
‘Sağcıya örnek TKP’
1. Şu anda Ergenekon davasına karşı çıkan, bu davanın geçersiz olduğunu iddia eden herkes sağcıdır. Mesela Türkiye Komünist Partisi! 2. Şu anda Ergenekon davasının sonuna kadar götürülmesi gerektiğini savunan, buna ek olarak ekonomik kriz karşısında çalışanların, emekçilerin doğru dürüst bir direniş gösterebilmesi için elinden geleni yapandır. Üyesi olduğum DSİP’in tüm üyelerinin solcu olduğunu biliyorum.
3. MHP, BBP ve bütün üyeleri.
4. Türkiye’de çeşit çeşit milliyetçi var. Birincisi zaten kendisini milliyetçi olarak tanımlayanlar, örneğin faşistler. Ama burası Türkiye olduğu için, kendisini sol olarak tanımlayan oldukça geniş bir kesim de var, aynı zamanda milliyetçi; aynı zamanda derken de hem solcu, hem milliyetçi anlamında söylemiyorum. Çünkü aynı anda hem solcu hem de milliyetçi olunamaz. MHP ve BBP de milliyetçidir. Ayrıca CHP’den başlayarak yine Türkiye solunun geniş bir kesimini içerir; buna İşçi Partisi ve TKP de dahildir. Aslında kendisine ulusalcı diyenlerin hepsi milliyetçidir.
5. Solcu kategorisine sokmakta zorlanacağım ama darbeye karşı, Genelkurmay’a karşı, Ergenekon’a karşı sağlam duran insanlardır demokratlar. Etyen Mahçupyan.
6. Etyen Mahçupyan.

Cem Dinlenmiş (Karikatürist)
‘Ofsaytı görüp de çalmayan hakemler...’
1. Hasan Celal Güzel sağcıdır.
2. John Lennon’dan ‘Imagine’ çalarken duygulanan her insan solcudur.
3. Faşist, pek sevmediğim, içi boşaltılmış bir kelime. Bir yandan da ilginç, küfür gibi, çünkü kimse kendisine faşist demiyor. Vakit gazetesi?
4. Çok hassas, pek kırılgan insanlar.
5. Demokrat Demirkırat. Aklıma Demirel geliyor. ‘Verebileceğimizin en iyisi’.
6. Rahat, geniş, müsamahası olan insanlar. Ofsaytı görüp de çalmayan hakemlerimiz. Besim Tibuk.

İsmail Türüt (Türkücü)
‘Faşistliği asla kabul etmiyorum’
1. Bugün artık ne sağ kalmıştır, ne de sol. Ben sağcı olarak bir şey desem, bakıyorsun solcu da aynısını söylüyor. Bir ulusalcı diye bir şey tutturmuşlar, ama her şeyin içi boş.
2. İşte dedim, solcu yok. Ben en iyi solcu olarak bir tek rahmetli Ecevit’i sayarım. Onunla da fikirlerinde uyuşmam mümkün değil ama onun güzel bir sosyal demokratlığı vardı yani...
3. Ben faşistliği asla kabul etmiyorum. Benim şahsıma da yok faşisttir, yok ırkçıdır, militandır diye hakaretler yapılıyor. Ne demek faşist? Bir adamın yüreğini sen nereden bileceksin? Tamam, memlekette patentli bölücüler vardır, yerli gâvurlar vardır. Ama onun dışında nereden bileceksin kim ne kadar milliyetçi, ne kadar faşist?
4. Milliyetçilik çok içi boşaltılan bir kavram. Benim anladığım anlamda kullanmıyorlar artık. Bizim sevdiğimiz şuurlu milliyetçilik elimizden alındığı için üzgün olduğumu da belirteyim. Bugün artık ‘Ben milliyetçiyim’ dediğinizde hemen radikal, hemen marjinal oluyorsunuz. Bildiğim en güzel milliyetçi rahmetli Alparslan Türkeş’tir tabii.
5. Ben artık dört dörtlük bir demokrat kaldığına inanmıyorum. Herkes kendine demokrat. Ben size söyleyeyim. Bu aydınlarımız, yazarlarımız, çizerlerimiz özgürlüktür, insan hakkıdır diye konuşuyor değil mi? Benim niye istediğim türküyü söyleme özgürlüğüm yok o zaman? Bir türkü söyledim diye altı ay linç edildim ben. Yine bir şiir okudum diye internette demediklerini bırakmadılar. Birileri bölücü bölücü konuşmaya özgürken, bir ozan türküsünü söyleyemeyecek mi bu ülkede? Nasıl demokratlık bu? Hani benim özgürlüğüm?
6. Liberallik benim sevdiğim bir olay değildir.
Küresel dedikleri şey, Amerika’yı ölçü alan tipler...
Hiç tasvip etmiyorum.

Metaforik yaklaşımlar
Bahadır Baruter (Karikatürist)
‘Külkedisi liberaldi’
1. Güç kullanan, güçle korkutan, güçlüden yana, güçlüyü seven herkes sağcıdır. Yani varsayımsal haliyle Tanrı bile sağcıdır. Dolayısıyla onun suretinden yaratıldığını sanan insanoğlu da yeryüzünün tek sağcı mahlukudur.
2. Hakça üreten, hakça paylaşan ama güzelim Pamuk Prenses’i paylaşamayıp saraya kaptıran Yedi Cüceler solcuydular.
3. Çocuk sevgisiyle pedofilinin farkı neyse, yurtseverlikle faşizmin de farkı odur. Faşist, yurdunu yurtsever kılığında iğfal eder.
4. Milliyetçiler, ırkseverliğin siyahıyla yurtseverliğin beyazı arasında, ancak tonu açıldıkça aydınlanabilen gri renkli insanlardır. Sırtlarında taşıdıkları kaypak kavramın altında sıklıkla sağa sola yalpalarlar.
5. Özgüvensiz toplumlar, demokrasinin ancak bedenine sahip olabilirler, ruhuna asla... Demokrasi, sözde demokratların makyajlarının altındaki samimiyetsizliği, bir çocuk gibi, bir hayvan gibi, bir kadın gibi sezer. Ve gördüğü riyakârlıktan süratle soğur. Hele bir de hukukun yansızlığına olan inancı, kıvancı, özsaygısı elinden alınarak özgüvensizleştirilmiş nesiller yetiştiren bir ülke için, demokratik bir gelecek tamamıyla ütopyadır. Böyle bir ülke tanıyorum.
6. Ezilen, sömürülen, baskı gören ama sonunda prense varmayı kafasına koyan Külkedisi liberaldi.

Tora Pekin (Avukat)
Şehirler ve ideolojileri
1. Sağcı, otomobil(deki)dir, kendisi ve ‘kendi’ çocuğu vardır, başkası yoktur onun için. Öğrencilerin oyunlarını gasp ederek bir okulun bahçesini dahi park yeri olarak kullanabilir.
2. Banliyö treni ve vapur solcudur. Sınıfsız toplumu arzular, insana ve ekolojiye saygı esastır, güzelliği arar. Metro solcu değildir, çünkü güzellik duygusuna sahip değildir.
3. Reklam tabelaları faşisttir, bireyi tek milletin (tüketim) içinde eritmeyi amaçlar. Kaldırımları (yürümeyi), meydanları (toplanmayı) ve manzarayı (düş kurmayı) gasp eder. Engellileri ve bebek arabalarını ‘yürütmeyen’ kaldırımlar da faşisttir tabii.
4. Milliyetçi, ‘İstanbul Kültür Başkenti’ sloganıyla simgelenen zırvalıktır. Bir yandan bir İstanbul imgesi kurar, onu yüceltir, diğer yandan bu şehrin son güzelliklerinin üstüne tüy dikmekte beis görmez.
5. Demokrat, özgürlük ve eşitlik peşindedir. Bunlar için yürümek ve toplanmak gerekir: Sokaklar ve meydanlar demokrattır. Taksim Meydanı demokrattır. Ona çıkan yolları tıkayanlar da anti demokrattır.
6. Liberal her şeyden önce serbest piyasacıdır ve kamusal olanın karşısındadır. Yani İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İDO’dur. Yaşadığım şehre göre cevap vererek İstanbul tahakkümüne katkı yaptığım için İstanbul’da yaşamayan herkesten özür dilerim. Elbette ki İstanbul=Türkiye değil.

PINAR ÖĞÜNÇ / AYŞEGÜL OĞUZ
30/05/2009 radikal cumartesi.

Kavram kaosunda bir yol iz bulabilmek, aynı kelimelerden ne kadar ayrı şeyler anladığımızı kontrol etmek istedik. Güncel siyasi aktörlerin, zihin terminolojilerinde nerelere oturduğunu sorduk. Bugün sizin için;
1. Kim sağcı?
2. Kim solcu?
3. Kim faşist?
4. Kim milliyetçi?
5. Kim demokrat?
6. Kim liberal?

Deniz Çapa (Öğrenci, 19)
‘Kemalistlerden korkuyorum’
1. Ak Parti. Gerçi bazı konularda liberal olduklarını da düşünüyorum.
2. Solcu yok. Ama düşünce olarak değilse de hareket olarak sola en yakın duran DTP. Şu sıralar en radikal eylemleri DTP yapıyor, Meclis’teki farklı, muhalif sesleri de DTP çıkarıyor. CHP’den daha farklı konuştukları kesin.
3. Kemalistlerden korkmak gerekiyor! İyi niyetli insanlar olabilirler, Atatürk’ü seviyor olabilirler ama karşılarındakilere uyguladıkları faşist bir baskıya dönüşüyor. Bir insanın referansları arasında Atatürk’ü göstermemesi onlar için büyük hata; hemen AKP’li yaftasını yapıştırıyorlar. İnsanı vatan haini boyutuna getiriyorlar. Açıkçası Kemalistlerden korkuyorum.
4. Atatürkçüleri milliyetçi olarak da görebiliriz. Atatürkçü Düşünce Derneği, CHP milliyetçi.
5. Demokrat yok gibi sanki. Liberal demokrat olarak çok etkili olmasalar da DSP’nin başındakiler değil ama DSP’yi destekleyenlere demokrat diyebiliriz.
6. İşadamları ister istemez liberal oluyor. Ama aklıma en belirgin kurum olarak Açık Toplum Enstitüsü geliyor.

Ulaş Yıldırım (Satış müdürü, 31)
‘Ölmek, öldürmek toprak için’
1. Şu anda hiçbir bilinci olmayan insanlar ortalıkta sağcıyım diye dolaşıyor. Sağcı deyince de insanın aklına cahil kesim geliyor. Ben bir sağcıyım! Oy atmaya başladığımdan beri MHP’ye oy veririm. 12-22 yaş arasında ülkü ocaklarına gidip geldim. Ama bizim zamanımızdaki grupla şu anki çok farklı. Alparslan Türkeş sağcıydı ama asla faşist değildi.
2. Normalde bir sağcıya bunu sorarsanız, ‘Solcular kahvede saz çalarlar, zamanı gelince de devrim olsun, her şeyi eşit yapalım derler’ der. Ülkü ocaklarında da solcular böyle anlatılır. Benim gördüğüm solcular genelde okumuş, kendine bakmış insanlar. Solun görüşünü yadırgıyorum ama solcu insanları seviyorum çünkü sohbet edilir onlarla, iyi insanlardır. Solculuğu evirip çevirse de Deniz Baykal fena götürmüyor.
3. Bu soruya, eminim herkes bizi yanıt veriyordur. Faşist kim? Güzel soru! Erbakan belki... Bugün ülkücüyüm diye geçinen insanların yüzde 90’ı Alparslan Türkeş’in kitaplarını okumamıştır.
4. Vatanını seven, insanın ikinci planda geldiği durum. Ölmek, öldürmek toprak içinse tabii ki var. Ama birini solcu diye öldürürsem, işte o zaman faşist olurum.
5. Şu anda demokrata yakın isim gene Deniz Baykal. Dengeyi güzel koruyor. Tayyip Erdoğan da demokrat takılıyor ama değil.
6. Yok.

Ali Demirci (Bayrakçı, 35)
‘Hitler yok burada’
1. Sağcıyı söylersem solcuyu sorarsın. İlgilenmiyorum öyle şeylerle.
2. Solcu olarak bir tek Ecevit büyük insan.
3. Faşistlik karışık bir durum. Hitler yok burada. Ama şahsen Gazi Mahallesi’nde de, Kürt mahallelerinde de, her yerde bayrak satıyorum, başım belaya girmesin abla...
4. Deniz Baykal milliyetçidir. Devlet Bahçeli de...
5. Bu ülkede bir tane bile demokrat yok.
6. Liberal ne bilmiyorum vallahi.

Ayşe Akyıldız (Tekstil işçisi, 27)
‘Ruhat Mengi solcu’
1. Çok var. En başta diye Tayyip Erdoğan diyeyim.
2. Star’da pazar sabahları program yapan bir hanım var ya, Ruhat Mengi, solcu bence.
3. O kadar radikalinin olduğunu sanmıyorum Türkiye’de.
4. Devlet Bahçeli geliyor akla.
5. Ecevit çok demokrat bir insandı.
6. Doğu Perinçek liberal.

Uğur Çakır, (Kuruyemişçi, 32)
‘Sağcıyım ama Gezmiş’i severim’
1. Süleyman Demirel tipik sağcıdır.
2. Şimdi genele uymak için Deniz Gezmiş diyeceğim. Sağcı bir insan olmama karşın Gezmiş’i severim. Çünkü tipik bir solcu değildir bana göre.
3. Celal Bayar faşistti.
4. Alparslan Türkeş milliyetçiydi.
5. Demokrat zamanında olmuştur ama bugün yok.
6. Liberal kim olabilir? Tansu Çiller.

Ergün Akgün (Emekli, 72)
‘Komünist, faşist, sadist bilmem’
1. Birlik ve beraberliktir bize lazım olan, böyle sağcı-solcu diye bakmamak lazım.
2. Baykal çekilse belki CHP solcu olabilir. Sarıgül daha solcu mesela.
3. Ben komünist, faşist, sadist bilmem. Bunlar memlekete faydalı şey değil. Varsa da oranı azdır.
4. Sözcü gazetesinin ikinci sayfasında yazan, soyadını unuttum, Mehmet diye bir adam var, o mesela... Bazı fikirleriyle uyuşamasam da Emin Çölaşan da milliyetçidir.
5. Çetin Emeç, Uğur Mumcu, Abdi İpekçi gibi insanlar olmuştur ama onlar kendilerini feda etmiş insanlardır. Demokratı çalıştırmazlar.
6. Çetin Altan, kafa olarak İlhan Selçuk, liberaldir.

Halil Yaman (Kaynakçı, 55)
‘Türkeş solcu muydu?’
1. Herkes sağcı.
2. Solcu dünyada kalmadı. Ecevit vardı eskiden. Türkeş de solcu muydu?
3. Şu anki hükümet faşisttir bence.
4. Ecevit güzel milliyetçiydi.
5. Bak, demokrat da Ecevittir. Hükümetlerden korkmazdı o.
6. Ne demek o?

Ayşe Şen (Terzi, 60)
‘Bildiğim en solcu oğlum...’
1. İşte biliyorsunuz onları... Tam sağcı gibi de görünmüyorlar, dinci de diyemem. Dini kullanıyorlar böyle...
2. Bildiğim en solcu benim oğlum. Ona da üzülüyorum ama ne yapalım...
3. Birçok polis.
4. Çok karışık bir kavram milliyetçi. Herkes istediğini anlıyor. Bizim bildiğimiz hali de kalmadı. Ziya Gökalp diyeyim...
5. Demokrat kaldı mı ülkede? Bıraktılar mı? Siyasetin içinde bir insan değilim ama gazete okudukça çok sinirleniyorum.
6. Görünüşte herkes liberal demokrat, ama herkes kendi menfaatini düşünüyor. Liberal de yok.

Aziz Arslan (Emekli, 48)
‘Türkiye’de faşist kalmadı’
1. Tayyip Erdoğan. Ama aslında sağcı da yok, solcu da. Artık tek konu menfaat. Üniversiteden 82’de mezun oldum, o zaman herkes ne olduğunu bilirdi.
2. Nispeten davasına sadık kalan biri varsa o da Deniz Baykal’dır. Tabii ki eski manada solculuktan bahsetmiyorum. Ertuğrul Günay solcu güya, ama AKP’de milletvekili, bakan.
3. Türkiye’de faşist kalmadı. 20-25 yıl önce olsaydı çok isim sayardım. Gün Sazak mesela, MHP’nin içindeki pek çok insan... Artık insanlar kolaylıkla saf değiştiriyor.
4. Herkes milliyetçi. Tayyip Erdoğan milliyetçi, MHP de milliyetçi. Kriter ne, bilmiyorum.
5. Demokrat geçinen çok, gerçek demokrat yok.
6. Turgut Özal gerçekten liberaldi.

Ali Yılmaz (Muhasebeci, 32)
‘Kapitalizm içinde bir olay’
1. MHP ve ekibi sağcı.
2. CHP solcu değil. İşçi Partisi soldur belki. ÖDP de değil bence, onlar da belli bir çıkar grubunun partisi.
3. Faşizm eğer kafatasçılıksa, Türkiye’de yoktur. MHP ve BBP’yi de bu tanımla ifade ederler ama oy kaygısı bu keskinlikleri uzun zaman önce törpüledi.
4. MHP milliyetçidir.
5. Demokrat hiç yok. Türkiye demokrasiye uygun bir ülke değil.
6. Liberallik, kapitalizm içinde bir olay, o yüzden de her parti biraz liberaldir. AKP de liberal.

Nimet Tan (Öğretmen, 47)
‘Liberale örnek: Genç Siviller’
1. Tayyip Erdoğan sağcı.
2. Solcu, Desa Direnişi’ni tek başına sürdüren Emine Aslan.
3. Celalettin Cerrah, Muammer Güler, Muhsin Yazıcıoğlu, Abdurrahman Dilipak; hepsi faşist tanımına uyabilecek işler yapmışlardır.
4. Kemalist, ulusalcı mı? Yoksa milliyetçi mi? Büyük bir ayrım oluştu son yıllarda ya... Kemalistlerin kendilerine sol, devrimci payeler verdikleri de malumunuz. Yani İşçi Partisi, Atatürkçü Düşünce Derneği ilk sırada...
5. Mehmet Bekaroğlu demokrat bir isim.
6. Cemil Ertem, Ahmet Altan, Mehmet Altan ve Genç Siviller adlı grup.

Ümit İzgi (Ev hanımı, 67)
‘Eskidendi o faşistler’
1. Sağcı için Tayyip Erdoğan diyebilirim.
2. Kemal Kılıçdaroğlu solcu. Bir de, geçen genel seçimlerde bizim bölgenin adayı bir bey vardı, Baskın Oran. O bey kayboldu gitti. Ne yapıyor acaba? O vakitler beğenmiştim sözlerini.
3. Eskidendi o faşistler! 60’larda, 70’lerde, 80’lerde birçok genci öldürenlere deniyordu. Eşimin memurluğu dolayısıyla Ankara’da bulunduğumuz yıl Bahçelievler’de yedi gencecik insanı öldürmüşlerdi.
4. Bu nasıl soru böyle? Hepimiz milliyetçiyiz! Olmayan var mı?
5. Bak işte, o, merhum İsmail Cem’di. Bir de gazetelerde okuyoruz, şimdi darbelere karşı olmaya da demokrat deniyor. E, ben de darbeye karşıyım. Bu memleket az darbe görmedi.
6. Vallahi liberal kim bilmem ama, bu liberallerden çok çektik. Vaktiyle çikita muzu, şusu busu diye, liberallik diye ne taşıyacaklarını bilemediler memlekete. Her şeye heves edenlere mi demek lazım liberal?

Meral Yiğit (Mimar, 36)
‘Ergenekoncular milliyetçi’
1. Tayyip Erdoğan.
2. Kazım Koyuncu solcudur.
3. Benim düşünceme göre Muhsin Yazıcıoğlu, Kemal Kerinçsiz, Yasin Hayal...
4. Ergenekon davasında adı geçen herkes milliyetçidir. Yalçın Küçük de, MHP de.
5. Ufuk Uras demokrat biri.
6. Ertuğrul Özkök, liberale iyi örnek.

Sezgi Kunt (Pazarlamacı, 32)
‘Milliyetçi olmayan yoktur’
1. Tayyip Erdoğan.
2. Tarık Akan solcu mesela.
3. Muhsin Yazıcıoğlu için derler ama faşistin anlamını tam olarak bilmiyorum.
4. Milliyetçi olmayan yoktur. Herkes vatanını sever. Cumhuriyet mitinglerine gittiğimde çok duygulanmıştım. İşte o zaman gerçek milliyetçiliğin ne olduğunu anlamıştım. Mustafa Balbay, İlhan Selçuk, Nihat Genç milliyetçidir.
5. Türkan Saylan demokrattı.
6. Taraf gazetesi için liberal diyorlar.

Dilek Aydın (Öğrenci, 24)
‘Kendini bilmeyene faşist denir’
1. Deniz Baykal sağcıdır.
2. Pınar Selek solcudur mesela... Ya da Oral Çalışlar ya da Ufuk Uras ama solcu geçinen de çok.
3. Kendini bilmeyene faşist denir ya da etrafındaki her şeyi kendinin ve ceddinin sanan kendini bilmezlere denir. Her sağcı faşist değildir ama her faşist sağcıdır, solcu olduğunu iddia eden gündelik faşizm uygulayıcıları da bol bulunur. Ülkemizde faşistten bol bir şey yoktur.
4. Kendi ırkları üzerinden faşizm yapan insanlar milliyetçidir. Örneğin Türkiye’deki milliyetçiler Anadolu toprakları hep Türklerindi sanırlar. Polat Alemdar milliyetçi bir faşist figürdür mesela.
5. Demokrat kisvesi altında birçok sağcı dolaşıyor. Gerçekten demokrat bir figür aklıma gelmiyor.
6. Aslında liberal de demokrat gibi özgürlükleri savunan insandır ama işin içine ekonomik liberalizm girince biraz karışıyor sanki.

Ali Fırat (Tezgâhtar, 26)
‘Pamuk galiba demokrat’
1. Genel olarak mı sağcı? Ben çok anlamam da. Ak Parti oluyor mu?
2. Solcu, Türkeş diyeyim.
3. Faşist ne, çok bilmiyorum, yalan olmasın.
4. Milliyetçi çok var. Bahçeli mesela.
5. Orhan Pamuk galiba demokrat.
6. Hiç bilmiyorum.

Beyhan Demir (Halkla ilişkilerci, 37)
‘Memleket sağcı kaynıyor’
1. Mehmet Ağar’la rekabet ede ede Cemil Çiçek. Muammer Güler’den öldürülen Münevver’in babasına “Kızınıza sahip çıksaydınız” diyen Celalettin Cerrah’a kadar, adayım gani gani.. Memleket sağcı kaynıyor.
2. Kürt hareketi, özellikle hareket içindeki kadınlar, Terzi Fikri, Behiç Aşçı, Mahir Çayan.
3. Muhsin Yazıcıoğlu ilk aklıma gelen. Bahçelievler ve Maraş Katliamı’ndaki aktif faaliyetlerinden başlayıp Sivas olaylarındaki azmettiriciliğine, Hrant Dink cinayetini azmettiren Erhan Tuncel’le aynı karede yer almasına kadar uzanan zincirde ilk akla gelen oluyor.
4. Milliyetçilik açısından elimizdeki malzeme zengin; Kürt demekten kaçan MHP’lileri mi saysak, Kürtlerden alışveriş yapmayın diyen İşçi Parti’lileri mi? Kesip biçtiği Ermenilerden özür dilenmesine bozulan devlet büyüklerini mi, Güneydoğu illeri dışında her yerde ‘Tek dil, tek millet, tek vatan’ afişleri asan AKP’lileri mi? Vatan millet edebiyatı yapıp Kürtleri Botaş kuyularına atanları, attıranları mı?..
5. Demokrat isim bulmak çok zor. İlk aklıma gelen Fikri Sağlar. Bülent Ecevit demek de mümkün, bazı yazılarından dolayı Ahmet Altan da... Yazıcıoğlu’nun arkasından güzelleme yazmayanları saymak da olası...
6. Ahmet İnsel ve Baskın Oran liberal.

Oğuz Yazıcı (Öğrenci, 23)
‘Erdoğan’ın stratejisinde ben yokum’
1. Aşırı milliyetçiye sağcı denir. Hrant Dink’i öldüren Ogün Samast örneğin...
2. ‘Devrimci Gençlik Köprüsü’ diye bir film var. Film, devlet hiç gereği olmadığı halde Boğaz Köprüsü’nü yaparken, eski solcuların da insanların Hakkari’de karşıdan karşıya dahi geçemediği, devasa bir uçurumun olduğu bir yere köprü yapmasını anlatıyor. Solcu işte bu, halka yardım eden. CHP solcu değil ama!
3. Tayyip Erdoğan bir tek kendi çevresine hizmet ediyor. Mesela Metrobüs’ü yapıyor ama ben faydalanamıyorum. Yani onun stratejisi içinde ben yokum.
4. Polis olabilir mi?
5. Türkan Saylan. Ergenekon’dan içeri alınan insanlara bakıyorum da, yani bu kadar zeki insanlar bir araya gelip de darbe çıkartmak istesin, ülkeyi geriye götürsün anlayamıyorum.
6. Koç Holding.

Şima Utku (Öğrenci, 22)
‘Underground piyasayı bilmiyorum’
1. Devlet Bahçeli. Politikayla aşırı ilgilenen bir insan değilim; o yüzden de underground piyasada neler dönüyor bilmiyorum.
2. O işte Ecevit. Bir de solcu bir damarı olan Kılıçdaroğlu geliyor aklıma. CHP solcu değil, yani onların bir ayağı demokraside sanki. Ecevit de Che’nin, Atatürk’ün doldurduğu kalıplar içinde solcu. ‘The solcu’ yani.
3. Tayyip Erdoğan’da insanları çiğneme içgüdüsü var. Hiçbir şeyi bağıra çağıra yapmıyor, çaktırmadan halkı yönlendiriyor. Mesela ‘Her kadın üç çocuk doğursun’ derken de öylesine gibi söylüyor...
4. DTP’nin başındaki adam Ahmet Türk müydü? Çok milliyetçi bir insan. Olmayan bir ülkenin, Kürdistan’ın milliyetçisi! Kürtler var tabii ki ama haritada İngiltere, Türkiye gibi öyle bir ülke yok.
5. İsmail Cem, galiba o solcu da bir adamdı, müthiş hümanistti. Robot solcu gibi değil. Kılıçdaroğlu’nu da söyleyebilirim. ‘Size buzdolabı alacağım’ gibi bir ucuzluğa başvurmadı mesela; Baskın Oran da, Kılıçdaroğlu da. Her ikisi de travestilerden, homoseksüellerden, hayvan haklarından, ekolojiden bahsetti.
6. Demokrasiyle bağlantılı bir kavram liberallik. Sanki Baskın Oran daha liberal.

Osman Cavcı (Oyuncu, 47)
‘Arap Yarımadası’na çok yakınız’
1. Vallahi bu ülkenin kendisi sağcı. Halkı çok sağcı. Coğrafyadan da kaynaklanıyor, ne yazık ki Arap Yarımadası’na çok yakın. Oradan gelen ideolojiler çok etkilemiş. Sağcı lider yok. Ama gerici lider var: Tayyip Erdoğan.
2. Solcu yok! Ölmüşlerden söylersem, Deniz Gezmiş solcuydu.
3. Çocukken babasından dayak yediği için polisliği seçen kişi faşisttir.
4. Gerçek milliyetçiler galiba şu anda ulusalcılar. Deniz Baykal milliyetçi. Ak Parti’de milliyetçilik görmüyorum. Kürtler de milliyetçi. Abdullah Öcalan çok milliyetçi.
5. Süleyman Demirel demokrattır. Düşe kalka demokrasinin nimetlerini öğrendi Demirel. Bugün bana, yarın sana durumu yani!
6. Soros’un çocukları liberal; Ali Bayramoğlu, Mehmet ve Ahmet Altan, Cengiz Çandar...

içiçe geçmiş kavramlar olmuştur artık.
bir liberali faşsitken görebilir
bir solcuyu liberal bir faşisti de solcu görebilirsiniz.

yani renkler de mevsimelere göre değişiyor artık.

birhan keskin şiddetle karşı.. şiir şiirdir. şiir o gibi bu gibi olmaz. kadın da öyle. yalın hali tercih edilir ve bütün anlamları içerir. şiiri karıştırmayalım. hatta şairi de. şair de yalındır. takıntısı yoktur.

şair olur, şiir olur, kız çocuğu olur, düşman olur, sevgili olur, anne olur, dost olur, metres olur, büyükanne olur, olur da olur...bi tek bu başlık olmaz kadından. evet olmaz.

ama başlıkta bir hata var sanırım. sizce de anlamı düşük değil mi aslında söylenmek istenen net anlaşılmıyor.

Aysel Gürel

hadi senin için ikisinden biri olur, olsun. diyelim yani. ama senden bi bok olmaz.

olursa şöle olur:

Bir çiçek açtığında
bir eski avluda
diyor ki;
çalıda sarı bir çiğdemim ben
ve senin çok eski cümlen
sen otursan, gitmemiş ki! olsan
ben sana bir eski endülüs avlusu
istersen serin bir portofino getirsem
ya da yedigöller'in yedisini birden...

bir çiçek açtığında
bir eski avluda
diyor ki;

her şey çok eksik ve
neredeyse yok gibiyken
buldum buluşturdum kendime geldim
tek eksik sensin! incecik, çilli bir dille
sen de gelsen!

ben sana kırmızı kiremitli bir çatı
begonviller ve mavi bir kapı
ve illa amansız bir avlu getirsem.
dünya soğur, akşam serinlerken
benim sensiz sevinecek bir şeyim yok
kılı kırk yardım
altını üstüne getirdim
ve işte.. en gümüş cümlem:
içimi açtım sana
içini açmak için.

ayasofya adı kadın şair sofia'dan gelir. anlamı bilgili kadın gibi bir şeydi.

şimdi anladık olunmaz şair durumunu da
itina ile adam olunur cümlesi aklıma takıldı.
(kbkz. yine mi dilbilgisi)

george eliot (1819-1880) diye geç viktorya dönemi yazarlarından biri var, george eliot'ken herif, reelde mary ann evans. hatun, erkek müstearıyla yazabiliyor o dönemde. ne değişmiş dünyada? bir tek superman gelmiş işte. mazlumların kahramanı. yettim.

tersten sorulduğunda bile bizim düzünden anladığımız soru
(kbkz. kadından melek olur mu)