marx'ın dönüşü

tarafta haberi çıkmış aktaralım;

Genco Erkal’ın yönettiği ve oynadığı Marks’ın Dönüşü ekonomik krizin içinde savrulan dünyaya çözümler öneriyor

Dostlar Tiyatrosu 40. yılında, Genco Erkal ve ekibinin olağanüstü çabasıyla tiyatromuzu zenginleştirmeye devam ediyor. Amerikalı Yazar Howard Zinn’in yazdığı Özüm Özgülen’in Türkçe’ye çevirdiği Genco Erkal’ın yönettiği ve oynadığı Marks’ın Dönüşü adlı oyun realist düşünce gücünün sanata yansıması olarak değerlendirilebilir. Genco Erkal bir buçuk saatlik oyun boyunca hem güldürüyor hem de düşündürüyor. Oyunda 19. yüz yılda Londra Soho’da yaşayan Marx’ı NewYork Soho’da görüyoruz. Marx’ın karısı Jenny, kızı Eleanor, kader dostu Engels ve düşünce rakibi Bakunin gibi karakterlerle ilgili değerlendirmeler önemli bir yer tutuyor. Marx’ın Jenny’den dünyaya gelen üç çocuğunun ölmesi, İrlanda’nın İngiltere’ye karşı direnişi, Avrupa’daki 1848 devrimleri, Komünizm, Paris Komünü ve bugün yaşananlar oyunun içeriğini oluşturuyor.
Marks’ın Dönüşü, 2008’den başlayarak ne zaman biteceği kestirilemeyen ekonomik krizin Marx’ın düşüncelerinden okunmasıdır. Genco Erkal, diyalektik ve tarihsel önermelerle işlediği metnini ders anlatır gibi sahnede ince ince dokuyor.
Bugün Amerika Birleşik Devleti’nde yaşanan ve tüm dünyaya dalga dalga yayılan ekonomik krizle beraber Marx’ın dedikleri tarihsel biçimde kendisini göstermeye başladı. Sistemleri var eden düşünceler bir gecede altüst oldu, sistemi yaratanlar ise aynı gece, aynı sistem tarafından işsiz kaldı. Kapitalizmin krizlerle beraber sona ereceğini düşünen Marx ve Engels söylemlerindeki doğruluk payını yaşamlarında görememiş olsalar da, dünya bu tarihsel gerçekliliği an be an yaşamakta. Milyonlarca işsiz insanın içine düştüğü çaresizlik liberal öğretileri yok olma düzeyine sürmekte.
Howard Zinn, oyununda sıralanan tüm çıkmazları işleyerek, Marksizmin tekrardan yer yüzünde doğacağına işaret etmekte. Aslında Amerikalı bir yazarın bunları yazması ve oyununu Washington D.C. deki Church Street Theater’da ilk kez sahneleyerek, ülkesine olacaklar hakkında detaylı göndermeler yapması, hem Amerika Birleşik Devletleri’ndeki demokratik/özgür yapıyı bizlere göstermiş hem de kapitalizmin merkezi olan ülkesinin ilerde yaşayacağı sistem sorununu tüm detaylarıyla ele almış oldu. Oyun Birleşik Devletler içinde hızla yayılarak Mantako University’de, Kuzey Carolina’da, Asheville’deki The Broadway Arts Center’de Marks Döndü isimleriyle oynandı. Oyun ayrıca Massachusetts’te ve Boston University’de okuma tiyatrosu olarak da izleyiciye sunuldu. Dostlar Tiyatrosu, Marks’ın Dönüşü adlı oyunu Türkiye’de ilk kez oynayan grup olarak politik tiyatronun tekrardan ülke topraklarına gelmesine öncülük etmekte.
Genco Erkal, Marx’ın görünüş olarak kopyası niteliğinde sahnede yer alıyor. Zinn’in tasarladığı Marx kimliğine kendisinden de paylar katıyor. Oyun boyunca muhteşem bir performans göstererek, tek düze bir oyun sunmuyor izleyenlere. Ayrıca konunun anlatımının fonda görüntülerle desteklenmesi oyunu tarihsel sıkıcılıktan uzaklaştırıyor. Paris Komünü olaylarında ölenlerin; Irak Savaşı’nda işkence edilen ve öldürülen insanların fonda yer alması izleyenlerde büyük bir üzüntü yaşatıyor. Bu üzüntü büyük bir sessizliğe dönüşüyor. Genco Erkal’ın oyunculuğu tiyatral alandaki tüm oyunculara büyük bir ışık tutuyor.
Howard Zinn, oyununda Bakunin ile Marx’ı Londra’da Marx’ın evinde biraraya getirmiş ve de büyük bir sohbetin içine sokmuş. Fakat ikilinin böyle bir buluşmada biraraya geldiğine dair herhangi bir tarihsel bulgu yok. Bu durum oyunun büyük açmazı...
Marks’ın Dönüşü, günümüz kapitalizminin en zor zamanında tekrar gündeme gelmesi bir tesadüf olmamalı. Özellikle de Amerika Birleşik Devletleri’nde dalga dalga yayılan oyun, Avrupa’dan Asya’ya doğru uzanacağa benziyor. Oyun, sezon içinde muhakkak izlenmeli. Kapitalist sistemin neler yaparak bu krizden çıkacağı Marx’ın düşüncelerinde ve oyunun ayrıntılarında gizli...

kapital satış listelerine yeniden girmiş.

“Aşırı derecede artan enerji ve gıda fiyatları binlerce insanın açlık ve yoksulluk çekmesine, hatta ölümüne yol açıyor. Serbest piyasa ekonomisi işlevini yerine getiremiyor mu? Adam Smith öldü sanırım. Çözüm için insanlığın Karl Marx’ı yeniden keşfetmesi mi gerekiyor?”

(bkz. generals motor)

howard zinn oyunu.
şimdilerde genco erkal başrolü ve yönetmenliğiyle dostlar tiyatrosu'nda.