mukteda el sadr

Şiiler arasında Irak'ın son dönem tarihine damgasını vurmuş iki aile var. Biri Sadr diğeri El Hakîm ailesi. Ve daha öncede belirttiğimiz gibi iki aile arasında bir bağ da söz konusu. Mukteda Sadr'ın adı ilk defa, 1992'de vefatına kadar Şii dünyasının en büyük dini otoritesi sayılan Büyük Merci Ebul Kasım El Hui'nin oğlu Abdul Mecit El Hui'nin, Saddam sonrasında Irak'a dönüşünde Necef'te öldürüldüğünde duyuldu. Abdul Mecit El Hui 10 Nisan 2003'te suikast sonucu hayatını kaybedince, olayın sorumlusu olarak Necef'te genç bir din adamı olan Mukteda Sadr gösterildi. O tarihten sonra da adı sık sık duyuldu. Özellikle devrimci üslubu ve Amerikan karşıtlığı onu bir anda popüler kıldı, Şii gençlik üzerinde etkili oldu.
Mukteda Sadr'ın en önemli özelliği, ait olduğu aile. Yani Irak'ta Saddam rejimine karşı verdiği mücadele ile tanınan ve Necef'te de birçok dini otorite çıkaran Sadr ailesinden oluşu. Babası Ayetullah Sadık Sadr 1999 yılında Saddam tarafından öldürülen Büyük Merci. Aynı zamanda Saddam'ın 1980 yılında öldürdüğü Ayetullah Muhammed Bakır Sadr'ın damadı. (Sadık Sadr'ın üç oğlu, Muhammed Bakır Sadr'ın üç kızı ile evli). Özellikle Şii gençliği, onu çok saydıkları babasının yadigârı olarak görüyor.
Daha 30 yaşında
Iraklılar Muhammed Bakır Sadr'ı 'birinci Şehit', Muhammed Sadık Sadr'ı ise 'ikinci şehit' olarak anıyor. Mukteda 30 yaşında. Yaşı küçük olduğu için Şii hiyerarşisi içerisinde dini bir lider olması söz konusu değil. Yani iddia edildiği gibi dini lider olma peşinde değil. Çünkü Şii geleneklerini bildiğimiz zaman Mukteda Sadr'ın şimdilik buna uygun bir altyapısı olmadığını görürüz. Zira Şii geleneklerinde 'dini otorite' olmak bir gün bir gecede elde edilebilecek bir durum değil. Uzun yıllar medrese eğitimi almak ve ilmi kariyer yapmak mezhep içinde içtihat yapabilecek ve ardından da mukallitler bulabilecek noktaya gelmesi zorunludur. Bu da Mukteda gibi genç birinin yapabileceği bir iş değil.
Mukteda Sadr'ın bugün yaptığı genç nesle hitap ederek onların duygularını dillendirmesidir. Bir diğer açıdan geleneksel Şii ulemanın kaçındığı siyaset alanında görüş beyan ederek taraftar kazanması ve Necef'te giderek daha etkili biri olmasıdır. Bunun ötesinde kimilerinin iddia ettiği gibi örneğin bugün tüm dünya Şiilerinin en üst merci sayılan Ali Sistani'nin yerini alması söz konusu değildir.
Mukteda Sadr'ın, gerek Ayetullah Sistani ve gerekse de El Hakîm ailesine mesafeli olduğu gerçektir. Bunun da temel nedenlerinden biri Mukteda Sadr ve yandaşlarının , 'Sadr' ailesinin gerçek temsilcileri olduğu iddiasında olmaları. Yani Şii dünyasında saygınlıkları tartışılmaz olan Bakır Sadr ve Sadık Sadr'ın çizgisini kendilerinin sürdürdüğüne inanıyor olmaları. Üstelik, dini konularda taklit ettikleri Sadık Sadr'ın ölümünden sonra, kendilerine mercii taklit olarak Sistani'yi değil İran'ın Kum kentinde yaşayan Ayetullah Kazım El Hairi'yi seçmiş olmaları da önemli (Çünkü Mukteda'nın babası Sadık Sadr ölmeden önce kendinden sonra Ayetullah Hairi'yi taklit etmelerini vasiyet etmiş).
Mukteda gücünü ailesinin yanı sıra Amerikan işgaline daha ilk günden karşı çıkmasından alıyor. Çünkü herkesin sustuğu günde o konuştu ve işgale karşı çıktı. Amerika'ya karşı oluşturduğu 'Mehdi Ordusu' ise ilk günlerde silahsız bir orduydu. Ancak son dönemde Amerikan işgal güçleri ile Sadr taraftarları arasında çıkan çatışmalar sırasında Mehdi ordusunun kısmen de olsa silahlandığını gördük.
'İşgali kabul edemeyiz'
Bugün başta Sistani olmak üzere Necef'in önemli dini otoriteleri siyasi alanda etkili olmaya başladıkları anda Mukteda'nın etkisi azalır. Ancak o
otoriteler (Sistani, Sait el Hakîm, Halisi ve Necefi) etkisiz kaldıkları sürecede Mukteda gücünü artırır. Mukteda Sadr, Necef'te Hz. Ali Türbesi'nin
yanı başındaki mütevazı bir mahallede yaşıyor. Savaştan sonra Irak'a gittiğimde kendisiyle evinde bir söyleşi yapmıştım. O zaman Amerika'nın asla Irak'tan çıkmayacağına inandığını söyleyip uzun vadede Amerika'ya karşı savaşacaklarının ipuçlarını vermişti. Çünkü ABD'nin Irak'ı işgaline kesinlikle karşı çıkıyordu ve ABD'nin işgalinin sürmesinin Şiiler tarafından asla kabullenilemeyeceğini söylüyordu.